quản lý tòa nhà

Hội thảo KH Tư liệu Trang vàng môi trường VACNE
logo 10 nam CDS
CÂY DI SẢN VIỆT NAM

Mười Năm Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Phú Thọ Đồng hành cùng Chương trình “Vinh danh Cây Di sản Việt Nam”

Thứ Năm, 14/01/2021 | 08:58:00 AM

(VACNE) – Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường tỉnh Phú Thọ là đơn vị đã tích cực đồng hành cùng Chương trình “Bảo tồn cây Di sản Việt Nam” trong 10 năm qua và đã đạt được những kết quả rất đáng khích lệ: Tới hết năm 2020 đã có 67 cây xanh được công nhận là cây di sản Việt nam (trong đó có 2 cụm cây) với địa bàn trải rộng tại 11/13 huyện thị của tỉnh.

TS. Bùi Phúc Khánh, Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường tỉnh Phú Thọ đã có bài viết nhân Mười Năm Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Phú Thọ Đồng hành cùng Chương trình. Xin đăng tải cùng bạn đọc

 

Phần I. Cảm nhận về cây xanh - cây di sản

Cây xanh là một trong những thành phần hết sức quan trọng của môi trường tự nhiên, sự biến đổi của hệ thực vật có thể làm thay đổi căn bản chất lượng của môi trường sống xung quanh ta. Trải qua những biến cố của thiên nhiên, tác động của thời gian, biến đổi khí hậu, sự tiến hóa của các loài và đặc biệt là sự tác động của của con người… Hệ sinh vật, trong đó có cây xanh xung quanh ta đã có những biến đổi rất nhiều so với hàng ngàn năm về trước cả về số lượng, chủng loại cũng như các kiểu hình. Xu hướng chung là ngày càng mất đi tính đa dạng, một số loài đã bị tuyệt chủng, một số đang có nguy cơ biến mất hoặc chỉ còn một vài cá thể đơn lẻ. Tình trạng suy thoái đa dạng sinh học, làm mất cân bằng hệ sinh thái tự nhiên đang diễn ra phổ biến ở khắp mọi nơi trên trái đất. Tuy nhiên khác với các sinh vật khác ,cây xanh có khả năng tồn tại với tuổi thọ rất cao, có loài sống tới hàng trăm năm, thậm chí vài ngàn năm. Theo tạp chí “Người bảo vệ”, cây Ma Thu Salem trên sa mạc ở bang califonia (Mỹ) được xác định là cây có độ tuổi thọ cao nhất thế giới, với 4771 năm tuổi (thân cây đếm được 4950 vòng tuổi). Nhưng kỷ lục này tới năm 2004 đã bị phá vỡ để xác lập một kỷ lục mới, tại vùng núi Fulufialet của Thụy Điển đã phát hiện cây Van Sam thuộc họ lá Kim chỉ cao 5m, nhưng bằng phương pháp phân tích sử dụng nguyên tố C14, các nhà khoa học đã xác định được tuổi thọ của cây tới 9.500 năm!

Tại Việt Nam có cây Dã Hương ở Lục Ngạn - Bắc Giang, cây Trò ở vườn quốc gia Cúc Phương - Ninh Bình cũng vào nhóm cây ngàn tuổi. Đặc biệt tại thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ năm 2011 chúng ta đã phát hiện được cây Táu cổ, theo thần phả ghi lại cây cũng đã có trên 2.000 năm tuổi (các nhà khoa học Việt Nam đánh giá, đây là một trong những cây có tuổi đời cao nhất được phát hiện cho tới  nay).

Đứng trước cây chúng ta tự hỏi. Biết bao mùa xuân của đất trời đã kết lắng trong cây? Biết bao biến cố của thời gian, những thăng trầm của lịch sử đất nước, của địa phương đã diễn ra dưới tán cây? Đó thực sự là chứng nhân của lịch sử tự nhiên, lịch sử xã hội của một địa phương, một vùng đất, của nhiều thế hệ con người. Điều này càng có ý nghĩa hơn khi nơi cây mọc lại được gắn với các giá trị văn hóa tâm linh, hoặc sự kiện lịch sử nổi bật. Lúc này cây xanh thực sự trở thành biểu tượng được trân trọng, tôn vinh, giữ gìn và bảo vệ của cả cộng đồng. Đó chính là di sản để lại cho các thế hệ mai sau!

Như cậy giá trị của cây xanh không chỉ là vật chất đơn thuần, mà còn cao hơn thế, nhân văn hơn thế là giá trị tâm hồn, tình cảm thiêng liêng của con người giành cho một sinh vật đặc biệt này. Có lẽ ít có nơi nào trên thế giới có đặc điểm như ở Việt Nam ta, đó là mỗi làng quê hình như đều có gắn với một bóng cây cổ thụ nào đó, mỗi người dân đều có ít nhiều kỷ niệm của cuộc đời từ nơi sinh ra. Câu ca dao xưa vẫn dìu dặt bên ta

“Cây đa bến nước sân đình

Xa quê càng thấy quê mình đẹp hơn”

Tuy nhiên theo khảo sát ban đầu của chúng tôi, đa số các cây đại thụ hiện nay, “Sức khỏe” các “Cụ” đều có vấn đề, cần phải có quy chế bảo vệ và chăm sóc đặc biệt. Điều gì sẽ xảy ra khi một mai những báu vật này không còn nữa? Qúa khứ là điểm tựa của hiện tại, tương lai, đánh mất quá khứ là đánh mất tất cả.

Cây thị 500 năm tuổi tại xã Tân Phương –Thanh thủy

 

Phần II. Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Phú Thọ với chương trình “Vinh danh cây Di sản Việt Nam”

Chương trình “vinh danh cây Di sản Việt Nam” do Trung ương Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam khởi xướng và phát động đã được 11 năm. Phú Thọ là địa phương bắt nhịp chậm 1 năm (tới nay là 10 năm). Tuy nhiên đã đạt được những kết quả rất đáng khích lệ: Tới hết năm 2020 đã có 67 cây xanh được công nhận là cây di sản Việt nam(trong đó có 2 cụm cây) với địa bàn trải rộng tại 11 /13 huyện thị của tỉnh. Đặc biệt Phú Thọ vinh dự có cây Di sản Việt Nam (cây Táu Bạc được công nhận là cây có tuổi thọ cao nhất hiện nay gần 2.200 năm tuổi)

Có ý kiến cho rằng: Mỏ vàng ngày càng cạn kiệt ,nhưng chúng tôi từ kinh nghiệm 10 năm qua cho rằng tiềm năng ẩn chứa còn nhiều, nếu chịu khó vẫn có thể phát hiện ra kim cương! Đặc biệt là từ những yêu cầu của người dân, của con em thành đạt đi xa nhớ về quê hương giới thiệu, đề nghị… Từ đây một câu hỏi đặt ra: Tại sao chương trình lại lan tỏa và có sức sống bền vững như vậy? Theo chúng tôi xuất phát từ chính bản chất: Khoa học - Nhân văn và tính xã hội sâu sắc của chương trình “vinh danh cây Di sản Việt Nam”

1. Trước hết về tính khoa học:

Như chúng ta đã biết, cây xanh có vai trò đặc biệt quan trọng với môi trường sống quanh ta, bảo vệ cây xanh là bảo vệ môi trường, bảo vệ cuộc sống của tất cả chúng ta. Mặt khác bảo tồn quỹ gen, bảo tồn sự đa dạng sinh học.. chính là một nội dung quan trọng của chương trình. Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường- những người luôn quan tâm đến vấn đề biến động của  môi trường tự nhiên, tham gia với vai trò là hạt nhân của chương trình là chính xác.

2. Tính nhân văn

Như trên chúng tôi đã trình bày, nhưng thiết nghĩ cũng cần nhắc lại một lần nữa: Có lẽ không có dân tộc nào trên thế giới lại có một tình cảm gắn bó với quê hương như dân tộc Việt Nam ta! Mỗi cây cổ thụ là một sinh vật đặc biệt đại diện cho quá khứ - hiện tại và cả tương lai của một địa phương, một làng quê, họ dành tình cảm cho sinh vật đặc biệt này. Do vậy, mỗi lần tổ chức sự kiện lễ vinh danh cây Di sản Việt Nam tại địa phương nào ,thì đó thực sự là ngày hội môi trường - hình thức tuyên truyền ý thức về bảo vệ môi trường dễ thấm vào lòng người nhất. Ngoài ra, sự kiện còn là ngày hội của đoàn kết toàn dân với cả nghĩa bóng và nghĩa đen. Ở những địa phương có cây xanh được tôn vinh thì  niềm tự hào đối với lịch sử  của quê hương được khơi dậy, nâng cao và họ càng phấn khởi tin tưởng vào tương lai; truyền thống của quê nhà, tình làng nghĩa xóm càng thêm sâu nặng…

3. Tính xã hội hóa sâu rộng:

Theo quy luật lô gic của sự vật: chủ trương nào được dư luận xã hội đồng tình  ủng hộ, thì sẽ xã hội hóa được phong trào. Hầu hết các chi phí (dù rất ít) cho các nội dung của chương trình đều được huy động từ nguồn xã hội hóa bởi con em địa phương thành đạt, các nhà tài trợ (thậm chí là lãnh đạo địa phương)…

Một số địa phương đã vận động đóng góp kinh phí tu bổ, xây dựng khuôn viên làm khu vui chơi, tham quan di tích như: Xã Trưng Vương, Việt Trì; xã Sơn Thủy,xã Tân phương  huyện Thanh Thủy,… Sắp tới đây Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường tỉnh Phú Thọ sẽ đề xuất xây dựng 1 tour du lịch: Thăm các cây Di sản Việt Nam trên địa bàn tỉnh Phú Thọ (bởi lẽ hầu hết các cây Di sản Việt Nam đều gắn với một di tích lịch sử nổi bật của địa phương . Do đặc điểm này ,cây di sản và di tích lịch sử (di sản văn hóa vật thể) là cộng sinh, chỉ có thể làm cho nhau tốt hơn chứ không triệt tiêu nhau.

Tuy nhiên, để chương trình được tiếp tục triển khai một cách sâu rộng, hiệu quả. Trong thời gian tới, chúng tôi đề nghị: Cần có sự quan tâm chỉ đạo, tạo cơ chế động viên ,khuyến khích , của các cơ quan quản lý nhà nước các cấp, trước hết là các cơ quan có liên quan như: Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Văn hóa, thể thao và du lịch, UBND các địa phương, cho xứng với tầm ảnh hưởng sâu rộng của chương trình (hiện nay đã có trên 50 tỉnh thành trong cả nước tham gia). Bên cạnh đó hội Bảo vệ Thiên nhiên & Môi trường cũng phải khẩn trương cùng các địa phương có cây di sản, lập hồ sơ “sức khỏe” của từng cây, đề có kế  hoạch nghiên cứu các giải pháp chữa bệnh cho cây, vì hiện nay đa số các “Cụ cây” đều có vấn đề về sức khỏe cần được chăm sóc, bảo tồn (trong số 67 cây đã có 04 cây  chết do bị bệnh). Dự kiến một chương trình với các nội dung chi tiết về “ bảo tồn cây di sản Việt nam “sẽ được xây dựng và triển khai trong thời gian tới, song song cùng với chương trình tôn vinh cây di sản Việt Nam.

Cụm 84 cây lộc vừng tại xã Chương xá –Cẩm khê

Ghi chú:

Danh mục các cây Di sản Việt Nam tại tỉnh Phú Thọ tính đến hết năm 2020

1. Thành phố Việt Trì: 17 cây

- 02 cây Táu cổ ,01 cây da bò tại xã Trưng Vương

- 01 cây Đa, 02 cây si tại xã Phượng Lâu

- 11 cây cảnh nghệ thuật tại phường Tiên Cát và Vân Phú

2. Huyện Lâm Thao: 07 cây

- 03 cây si tại Văn phòng Huyện ủy và UBND huyện.

- 02 cây Gạo, 01 cây Bồ đề, 01 cây Xoài (muỗm) tại xã Bản Nguyên.

3. Huyện Tam Nông: 04 cây và 01 cụm cây

- 02 cây Đa tại xã Dậu Dương

- 01 cây Thị, 01 cụm (07 cây Đại) tại xã Dị Nậu

- 01 cây si tại xã Hiền Quan

4. Huyện Thanh Thủy: 04 cây

- 02 cây Thị tại xã Tân Phương

- 01 cây Thị tại xã Sơn Thủy

- 01 cây Sui tại xã Đào Xá

5. Huyện Cẩm Khê: 05 cây và 01 cụm cây

- 01 cụm cây Lộc Vừng tại xã Chương Xá

- 01 cây Sui , 02 cây Đa tại xã Vân Khúc

- 02 cây Đa tại xã Đồng lương

6. Huyện Yên Lập: 03 cây

- 02 cây Gạo tại xã Minh Hòa

- 01 cây Đa tại xã Xuân an

7. Huyện Đoan Hùng: 01 cây Xoài tại xã Chí Đám

8. Huyện Phù Ninh: 01 cây Gạo tại xã Tiên Du

9. Thị xã Phú Thọ: 02 cây

- 01 cây sanh, 01 cây Khế tại phường Sađec

10. Huyện Hạ Hòa: 01 cây Sung tại xã Xuân Áng

11. Huyện Tân Sơn:  20 cây nghiến.

TS. Bùi Phúc Khánh

Lượt xem: 107

Các tin khác

Cây thị cổ và những chiến công huyền thoại

(24/01/2021 07:17:AM)

Cây di sản hiếm hoi còn lại từ buổi đầu khai phá vùng đất Tây Nam bộ

(19/01/2021 11:12:AM)

Một số hình ảnh Lễ công nhận cây Đa thôn Cát Hậu, Gia Lộc, Hải Dương là Cây Di sản Việt Nam

(18/01/2021 06:25:PM)

Cây Đa đầu tiên của huyện Gia Lộc được công nhận Cây Di sản Việt Nam

(17/01/2021 09:26:PM)

"Cụ thị" gốc chục người ôm không xuể sống qua 8 thế kỷ ở Ninh Bình

(17/01/2021 11:00:AM)

Chuyện ly kỳ về báu vật cây thị Di sản thiêng nghìn năm tuổi ở Hà Nội

(15/01/2021 11:03:AM)

Đã có 5.420 cây cổ thụ được công nhận là Cây Di sản Việt Nam

(31/12/2020 02:14:PM)

Phóng sự ảnh Lễ công nhận Ba cây Bàng cổ thụ đầu tiên của tỉnh Hải Dương là Cây Di sản Việt Nam

(26/12/2020 06:58:AM)

Ba cây Bàng cổ thụ đầu tiên của tỉnh Hải Dương được vinh danh Cây Di sản Việt Nam

(25/12/2020 09:19:PM)

VIDEO

Truyền hình TN-MT Số 03: Bảo tồn Cây Di sản, Anh hùng ĐDSH, ...

Xem thêm

TRANG VÀNG MÔI TRƯỜNG VACNE