Dù là quy luật thường gặp trong mùa khô, song điều đáng lo là mức độ suy giảm năm 2026 diễn ra trên diện rộng và có thời điểm chạm ngưỡng thấp kỷ lục. Điều này không chỉ là vấn đề thủy văn mà còn kéo theo nhiều hệ lụy đối với đời sống kinh tế - xã hội.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, mực nước trên hệ thống một số sông như sông Đà, sông Hồng liên tục duy trì ở mức thấp, diễn biến này xảy ra trong bối cảnh mùa khô đang ở giai đoạn cao điểm, thời kỳ dòng chảy tự nhiên suy giảm mạnh nhất trong năm.
Số liệu quan trắc trong tháng 3/2026 cho thấy, mực nước trên hệ thống sông Hồng biến đổi chậm nhưng duy trì ở ngưỡng thấp. Tại các trạm Yên Bái, Phú Thọ trên sông Thao và trạm Hà Nội trên sông Hồng, mực nước trung bình thấp hơn trung bình nhiều năm từ 0,3 đến 1,7m. Đáng chú ý, mực nước hạ lưu sông Đà tại trạm Trung Hà đã xuống mức thấp nhất trong lịch sử cùng kỳ, phản ánh rõ nét tình trạng thiếu hụt nguồn nước.
.png)
(Ảnh minh họa)
Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ sự kết hợp của các yếu tố. Trong đó, yếu tố tự nhiên: Tháng 3 và đầu tháng 4 là giai đoạn khô hạn nhất ở miền Bắc, lượng mưa rất ít, dòng chảy từ thượng nguồn về các sông lớn suy giảm rõ rệt. Khi nguồn bổ sung nước không đáng kể, mực nước các sông nhanh chóng hạ thấp. Bên cạnh đó, hoạt động điều tiết của hệ thống hồ thủy điện thượng nguồn tiếp tục đóng vai trò chi phối lớn. Trong mùa khô, việc vận hành phát điện khiến lưu lượng xả về hạ du có thể giảm theo từng thời điểm. Khi lượng nước xả không ổn định, mực nước các sông phía dưới, đặc biệt là sông Đà và sông Hồng, dễ rơi vào trạng thái xuống thấp kéo dài.
Mặc dù đây là quy luật thường gặp trong mùa khô, song điều đáng lo là mức độ suy giảm năm nay diễn ra trên diện rộng và có thời điểm chạm ngưỡng thấp kỷ lục. Điều này không chỉ là vấn đề thủy văn mà còn kéo theo nhiều hệ lụy đối với đời sống kinh tế - xã hội. Trên thực tế, mực nước xuống thấp đã ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp, đặc biệt tại các vùng ven sông phụ thuộc vào nguồn nước mặt. Nhiều trạm bơm và cửa lấy nước rơi vào tình trạng “treo”, không thể vận hành do mực nước không đủ cao, khiến việc cấp nước tưới tiêu gặp khó khăn.
Trong lĩnh vực giao thông thủy, nhiều đoạn sông cạn, luồng lạch bị thu hẹp, buộc các phương tiện phải giảm tải hoặc tạm dừng hoạt động. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến vận chuyển hàng hóa mà còn làm gián đoạn chuỗi cung ứng, gia tăng chi phí logistics. Ngoài ra, khi dòng chảy suy giảm, khả năng tự làm sạch của sông cũng giảm theo, dẫn đến nguy cơ suy giảm chất lượng nước. Hệ sinh thái thủy sinh bị tác động tiêu cực, ảnh hưởng đến hoạt động nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là nuôi cá lồng và sinh kế của các hộ dân vạn chài…/.