“Quỹ Bảo vệ Môi trường sẽ hỗ trợ toàn bộ án phí cho nông dân khởi kiện”, Bộ trưởng Tài nguyên&Môi trường (TN&MT) Phạm Khôi Nguyên khẳng định tại cuộc họp sáng 28-7 do ông chủ trì nhằm xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước đối với vấn đề buộc Công ty Cổ phần Hữu hạn Vedan cam kết bồi thường thiệt hại cho nông dân bị ảnh hưởng bởi tình trạng ô nhiễm trên sông Thị Vải do Vedan gây ra.

Quỹ Bảo vệ Môi trường Việt Nam có vốn điều lệ 500 tỷ đồng do ngân sách nhà nước cấp. Chủ tịch Hội đồng Quản lý Quỹ là ông Nguyễn Thái Lai, Thứ trưởng Bộ TN&MT. Thành viên Hội đồng Quản lý Quỹ là đại diện có thẩm quyền của Bộ TN&MT, Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch&Đầu tư, và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Trong số 12 chức năng-nhiệm vụ của Quỹ, không thấy có mục nào nói cụ thể Quỹ có nhiệm vụ hỗ trợ cá nhân hay tổ chức khởi kiện ra tòa liên quan đến vấn đề môi trường. Tuy nhiên, chức năng-nhiệm vụ cuối cùng của Quỹ có ghi “Thực hiện các nhiệm vụ khác do Bộ trưởng Bộ TN&MT phân công”.

Bộ TN&MT làm hết trách nhiệm

Liên quan đến ý kiến cho rằng một số cơ quan quản lý nhà nước trung ương và địa phương chưa làm hết trách nhiệm trong việc hỗ trợ nông dân kiện Vedan, các quan chức và người chủ trì cuộc họp đều khẳng định họ đã làm tròn trách nhiệm của mình.

Báo cáo của Tổng cục Môi trường do Tổng cục trưởng Bùi Cách Tuyến đọc dẫn các cứ liệu như, ngày 9-4-2010, UBND Ttỉnh Bà Rịa–Vũng Tàu có văn bản yêu cầu Vedan bồi thường thiệt hại cho 1.255 hộ dân với số tiền 53,619 tỷ đồng; ngày 1-6-2010, UBND TP Hồ Chí Minh yêu cầu Vedan bồi thường thiệt hại cho 839 hộ ở huyện Cần Giờ tiền 45,74 tỷ đồng; ngày 21-6-2010, UBND Tỉnh Đồng Nai yêu cầu Vedan bồi thường thiệt hại cho nhân dân bốn xã (thuộc hai huyện Long Thành và Nhơn Trạch) 119, 581 tỷ đồng.

Đề cập đến vai trò của Bộ TN&MT, Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên khẳng định “Bộ TN&MT đã làm hết trách nhiệm trong việc buộc Vedan khắc phục hậu quả ô nhiễm trong khuôn viên doanh nghiệp, cải thiện môi trường nước sông Thị Vải. Bộ TN&MT có trách nhiệm đến cùng trong việc buộc Vedan thực hiện cam kết bồi thường thiệt hại cho dân”.

Ông Bùi Cách Tuyến nhấn mạnh, Vedan tỏ ra thiếu thiện chí, cố tình lách luật, dây dưa và tận dụng mọi kẽ hở để không thực hiện cam kết bồi thường thiệt hại cho nông dân ba tỉnh ven sông Thị Vải.

Ngay cả những việc Vedan đã thống nhất ý kiến với cơ quan xác định phạm vi ảnh hưởng, mức độ ảnh hưởng, với chính quyền địa phương về mức độ bồi thường bằng văn bản, nhưng vẫn chối bỏ trách nhiệm trước công luận.

Điều khó hiểu là, một mặt, Vedan đã thống nhất ý kiến về phương pháp xác định mức độ ô nhiệm, phạm vi ảnh hưởng với Viện Môi trường&Tài Nguyên nhưng, mặt khác, lại không chấp nhận kết quả tính toán mức bồi thường cụ thể của từng tỉnh.

Vụ việc này, “nếu đưa ra tòa, người thiệt hại nhất là Vedan. Chúng ta có thừa chứng cứ để vạch tội Vedan, chỉ sợ không sử dụng hết. Ra tòa là chắc thắng”, Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên cảnh báo.

“Chúng ta sẽ thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, sẽ giải quyết dứt điểm vấn đề trước hết là có lý, sau đó là có tình... nhưng không phải với mục tiêu đuổi Vedan ra khỏi Việt Nam…”.

Vedan nâng mức đền bù lên 130 tỷ đồng

Đúng lúc cuộc họp nêu trên đang diễn ra tại trụ sở Bộ TN&MT, Hội đồng Quản trị Cty Vedan gửi văn bản đến Thủ tướng Chính phủ và UBND ba tỉnh liên quan đề nghị nâng mức đền bù mà Vedan cam kết lên 130 tỷ đồng, gấp hơn năm lần so với mức đề nghị trước đó của chính Vedan là 25 tỷ đồng. Các mức đền bù cụ thể mà Vedan đề xuất gồm TP Hồ Chí Minh 30 tỷ đồng, tỉnh Đồng Nai 60 tỷ, và tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu 40 tỷ đồng.

Trước đó, ngày 24-7, Vedan đề nghị nâng mức đền bù cho nông dân tỉnh Đồng Nai lên 30 tỷ đồng từ mức 15 tỷ đồng nhưng chưa nhận được trả lời của chính quyền tỉnh Đồng Nai.

Thông tin tại cuộc họp, ông Nguyễn Văn Hiến, Giám đốc Sở Tư pháp Tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu cho hay, từ ngày 27-7, Đoàn Luật sư Tỉnh BR-VT bắt đầu chuyển hồ sơ kiện Vedan của nông dân đến Tòa án Nhân dân (TAND) Huyện Tân Thành và việc chuyển hồ sơ dự tính kéo dài một tuần.

Được biết, hôm qua, nông dân TP Hồ Chí Minh cũng xúc tiến khởi kiện lên TAND Huyện Cần Giờ. Trong khi đó, ông Ao Văn Thinh, Phó Chủ tịch UBND Tỉnh Đồng Nai, khẳng định với báo chí bên lề cuộc họp “chúng tôi sẽ tiến hành khởi kiện Vedan” và  “UBND Tỉnh Đồng Nai sẽ thực hiện đúng theo ý kiến chỉ đạo của Bộ TN&MT” sau khi  “đã hiểu rõ nhiều vấn đề” từ cuộc họp.

“Chúng ta đã hết tình, hết nghĩa với Vedan. Công ty này không chấp nhận thì đành phải dùng đến lý”, Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên kết luận.

Dự cuộc họp có đại diện Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao, Bộ Tư pháp, Cục Cảnh sát Điều tra Tội phạm Môi trường, Hội Nông dân Việt Nam, Viện Môi trường&Tài nguyên (Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh), UBND và Hội Nông dân các địa phương như TP Hồ Chí Minh, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu và tỉnh Đồng Nai.

Đại diện các cơ quan tư pháp, tại cuộc họp, lưu ý Hội Nông dân Việt Nam ở trung ương và các địa phương cần có sự thống nhất cao trong việc bảo vệ quyền lợi của nông dân bị thiệt hại trong quá trình thỏa thuận với Vedan trước khi khởi kiện cũng như trong quá trình khởi kiện.